چهارشنبه , اپریل 21 2021
تازه سر ټکي
کور / اسلاميات / د تاریخ اهمیت او ګټې لیکنه: دکتور صفت الله قانت

د تاریخ اهمیت او ګټې لیکنه: دکتور صفت الله قانت

مخکې له دې چې د تاریخ لوستلو اهمیت، ضرورت او ګټو ته راشو، ښه به وی چې په یو څو کرښو کې د موضوع د سریزې په ډول د تاریخ پر مفهوم باندې هم یو څه رڼا واچول شی.
تاریخ یوه عربی کلمه ده، جمعه یې تواریخ ده چې لفظی معنی یې وخت دی، اصطلاحی تعریفات او مفاهیم یې مختلفو علماوو په مختلفو الفاظو سره بیان کړی دی چې یو څه به یې دلته د نمونې په ډول ذکر کړو: ټول هغه حالات او حوادث چې تېرې زمانې کې پر فرد، ډلې او یا ټولنې باندې په مختلفو اړخونو کې تېر شوی دی د هغې د علمی او څیړنیزو اصولو پر اساس بیانولو ته تاریخ وایی.

امام التواریخ عبدالرحمن بن خلدون التونسی وایی: تاریخ د لومړۍ درجې علم او ډېرو فوائدو او ښو نتایجو فن دی.

او بیا وایی: تاریخ د بشری ټولنې د مختلفو زمانو او وختونو په مختلفو اړخونو پورې اړوند انځورونو وړاندې کولو ته وایی… لکه انسان د یو غیر تمدنی حالت نه په تدریج لومړنی تمدنی حالت او بیا تر ننه پورې پرمختګ او ترقی کړې ده.

الکافیجی په خپل کتاب المختصر فی علم التاریخ کې داسې وایی: تاریخ د زمانې حالات او د هغو حالاتو په باب د معلوماتو د یقینی هڅو او کوښښونو نوم دی.

ارنولډ توین بی (Arnold Toynbee) معاصر غربی تاریخ پوه بیا وایی: د بدلون موندونکو بشری معاملاتو د څېړنې او تحقیق نوم تاریخ دی.

نور یې هم ډېر تعریفات او مفاهیم بیان شوی دی، خو معاصرو مؤرخینو د بشری ټولنې اجتماعی اړخ یادونې ته تاریخ ویلو باندې ډېر تاکید کړی دی، چې تاریخ یوازې تر جنګونو، فتوحاتو او شکستونو پورې محدود نه، بلکې نورو اجتماعی حوادثو یادونه لکه زلزله، قحط، سیلابونه…

خو دا یوازې ددې معاصرو علماوو نظر او په هغه ټینګار نه دی، بلکې د دوی نه څو پیړې وړاندې د تاریخ پلار امام ابن خلدون هم په دې اړخ ډېر ټینګار کړی دی.

نتیجه: تاریخ د بشری ټولنې د تېرې زمانې د حوادثو او واقعاتو د ځانګړی منهج او تګلارې په طریقه بیان او لیکنه او په علمی او اکادیمیکو اصولو باندې د هغې فهم، تحلیل او تفسیر دی، په داسې شکل چې یو څه حقایقو ته پکې ورسېدل شی، چې د ماضی او حاضر د فهم په رڼا کې راتلونکی جوړ کړی شی.

کله چې د عمومی تاریخ نه (په ځانګړی ډول) اسلامی تاریخ ته راشو، نو اسلامی تاریخ بیا په عامه معنی د یو معین قوم او اولس تاریخ نه دی، بلکې دا د یو حرکت او نهضت تاریخ دی، د یوې ایدیالوژۍ د عروج او زوال داستان دی او اسلامی تاریخ یو قوم او ډلې ته د انتساب پر ځای باید امت ته منسوب کړو، ځکه چې مسلمان قوم په اصل کې یو امت دی او اسلامی امت دې ته وایې چې هغوی یوې عقېدې، یوې ایدیالوژۍ او مشترک فرهنګ او بالاخره مشترکو مصالحو او تمدن سره تړلی وی، پرته له دې چې هغه دې شرقی او یا غربی او د نړۍ په بلې جغرافیوی منطقه کې ژوند کوی او یا دې د کوم نژاد، قوم، قبیلې او یا خیل پورې تعلق ولری.

د مصر یو اسلامی شاعر د تاریخ د اهمیت په باب وایی:
((اقرأ التـاریخ إذ فیه العـبر – ضـل قوم لیس یدرون الخبر
لیس بإنسان و لا عاقل – مَـن لا یعی التاریخ فی صدره
و من وعی التاریخ من قبله – أضاف أعمارًا إلى عمره))
یعنی تاریخ ولولئ چې د عبرتونو نه ډک دی، او څوک چې له تاریخ څخه نه وی خبر هغه لاره ورکه کړې ده، او څوک چې د تاریخ نه بې خبره وی، هغه د انسانیت او عقل نه خلاص دی، چاچې دتېرو قومونو له تاریخ نه ځان خبرکړ، نو (د تجربې په لحاظ) خپل عمر یې د هغوی ټولو د عمرونو په اندازه اوږو کړ.

د تاریخ اهمیت:
• تاریخ د امتونو، قومونو او اولسونو حافظه او ذاکره ده او هېڅ امت او قوم د حافظې او ذاکرې نه پرته ژوند نه شی کولای.
• د تاریخ لوست او د هغې د درسونو او عبرتونو استخراج د قوی قومونو کار دی.
• تاریخ د ولسونو ریښه ده.
• تاریخ د ولسونو د تجربو میدان دی.
• د تاریخ په پاڼو کې د عاقلانو لپاره درسونه او عبرتونه پراته دی، ځکه چې تاریخ د تیرو نسلونو د عقلونو انتاج او لاسته راوړنه ده.
• هغه امت چې خپل تاریخ نه لولی، هېڅکله به هم هغه د خپل اوسنی حالت ښه قیادت ونشی کولای او نه به د خپل راتلونکی لپاره ځان ته لاره غوره کړی.
• او مونږ سره ډېر ښه شاهد د دې لپاره دا دی چې هغه قومونه چې تاریخ نلری، هغوی په دې هڅه کې دی چې د ځان لپاره د دروغو تاریخ جوړ کړی، تر څو د نورو قومونو په مینځ کې دوی هم د تاریخی قومونو او دولتونو په توګه یاد شی.

او ښه مثال یې امریکا او اسرائیلی غاصب دولت دی، چې په دې هڅه کې دی چې خپل قوم او ولس ته وښایی چې مونږ هم یو تمدنی اوږد تاریخ لرو.

نو ډېر افسوس د هغه چا په حال چې د یو ځلانده، اوږده او ژور تاریخ خاوند هم وی، خو هیڅکله له خپل تاریخ څخه استفاده نه کوی.

نو امت باندې چې کله هم کومه بده ورځ راځی، باید خپل تاریخ ته رجوع وکړی او د خپل تیر شوی تاریخ په رڼا کې د نوو راپیدا شوو مشکلاتو اسباب ولټوی، چې څرنګه داسې شوی او بیا څنګه حل شوی دی او له دې لارې نه خپلې راتلونکی ته حلول پیدا کړی او په دې سره امت ته د ورپیښو چلنجونو مقابل کې ځان تقویه او مقابلې ته ځان اماده کړی.

ارنولډ توین بی وایی: څوک چې تاریخ لولی او له هغه نه زده کړه نکوی، هغه داسې خلک دی، چې خپل ژوند کې یې احساس له لاسه ورکړی او د نفس د محاسبې او ویرې نه یې مرګ ته په ژوند باندې لومړیتوب ورکړی دی.

د تاریخ د لوستلو ډېرې ګټې دی، په فردی ډول د تاریخ مطالعه انسان کې د نقد ملکه تقویه کوی، د انسان د شخصیت په جوړښت کې ورسره مرسته کوی او د تفکر افق یې پراخوی او هر انسان تاریخ ته د لیک او لوست په ډول اړتیا لری او په ټولنیز ډول د کمزورۍ او قوت اسباب په ګوته کوی، چې په کوم وخت کې ټولنې څنګه او د کومو اسبابو په وجود سره پرمختګ کړی او کوم وخت کې د کومو اسبابو او عواملو له امله وورسته پاتې شوې ده.
د تاریخ د مطالعې په وسیله تېر وخت پېژندل کېږی، روان حالت ورباندې جوړیږی او د ښه راتلونکی لپاره لاره ورباندې ترسیمېدلی شی.

قرآن کریم مونږ ته د تېرو امتونو ځای پر ځای احوال بیان کړی، چې زمونږ امت ترېنه عبرت او پند واخلی، لکه چې الله تعالی فرمایی: ((قدخلت من قبلکم سنن فسیروا فی الارض فانظرو کیف کان عاقبه المکذبین)) آل عمران – ۱۳۳
((لقد کان فی قصصهم عبره لاولی الالباب)) یوسف – ۱۱۱
((فاقصص القصص لعلهم یتفکرون)) الاعراف – ۱۷۶

او همدارنګه رسول الله صلی الله علیه وسلم خپل امت ته د داسې حوادثو خبر ورکړی، چې راتلونکی کې به ترسره کېږی، تر څو امت له هغو نه پر خپل حاضر او راتلونکی عالم وی او پوهه ولری. لکه د قسطنطینې فتح چې دا کار شوی دی او د روم فتح چې لاپاتې ده او بعضې نور جنګونه چې د یهودو او نصاراوو سره به کېږی او همدارنګه د قیامت د علاماتو خبرداری یې ورکړی دی.

تربیتی فواید:
• یو مسلمان د اسلامی تاریخ له مطالعې نه دا زده کوی، چې اسلامی امت د یو لوی هدف لپاره پیدا شوی دی، چې هغه د الهی منهج او تګلارې سره سم د زمکې ابادول دی او په دې لاره کې زمونږ لپاره ښه بېلګه او قدوه انبیاء (په څانګړی دول رسول الله صلی الله علیه وسلم)، صحابه، علماء، مجددین، اولیاء او مصلحین دی، چې د دعوت لپاره یې کار کړی دی.

• د تاریخ په مطالعې سره د انبیاوو او رسولانو له تاریخ څخه یو مسلمان خبریږی، چې په ښه طریقه یې کار کړی او څه مشکلات یې ګاللی چې په همدې سره د یؤ مسلمان ایمان تقویه کېږی.

• همدارنګه د تاریخی مطالعې په وسیله د مجددینو، مصحلینو او دعوتګرانو د تاریخ نه انسان خبریږی، ځکه چې د هغوی د احوالو په خبرېدو سره په یو مسلمان کې همت پیدا کېږی، مایوسی له مینځه ځی او د اسلامی دعوت او اصلاح د کار لپاره ورسره هیله او امید پیدا کېږی.

176 تبصرې

  1. viagra femenina de venta en farmacias what would happen if you took expired viagra can i take viagra after dinner

  2. buy viagra in south africa online https://paradiseviagira.com/ viagra free sample pack

  3. viagra online compare prices where to get viagra for women film venditore di viagra

  4. can you be too young to use viagra https://buybuyviamen.com viagra tipps tricks

  5. side effects of drinking and viagra https://purevigra.com/ can i take two viagra pills

  6. usa viagra overnight viagra online buy paypal viagra for sale no prescription

  7. byy viagra online viagra and cialis viagra singapore online

  8. 100mg sildenafil no rx canadian viagra soft tabs viagra prescriptions

  9. de donde viene la viagra cvs price of viagra efficacitГ© viagra 100

  10. durex presents new viagra condoms es necesaria receta para viagra en espaГ±a viagra and insurance coverage

  11. brand viagra 100mg price where can you get female viagra online pharmacy canada generic viagra

  12. effective cover letter college essay citation research proposal psychology

  13. buy essays already written research paper mills writing expository essay

  14. writing a personal essay for grad school essay writers needed homework writing service

  15. graduate thesis proposal qualitative dissertation nursing dissertation

  16. writing an argumentative research paper college essay subjects writing custom

  17. write my paper reviews presentation school good thesis statements for research papers

  18. cheap viagra in australia viagra las vegas nv viagra australia

  19. really really cheap cialis buy cialis online cialis professional legitimate

  20. viagra paypal payment canada cheap viagra viagra from usa pharmacy

  21. cialis with effexor generic cialis quick shipping cialis australia express shipping

  22. australain oral jelly viagra viagra in ireland chdap viagra

  23. Ознакомится с материалом вы можете по ссылке: hydraruzxpnew4af.onion

  24. overnight viagra priligy and viagra viagra sampleviagra cialis

  25. levitra 20mg tab schering
    generic viagra without perception
    se vende cialis+farmacia+sin receta Jeady Dam

  26. cialis without prescription xl
    tadalafil cialis
    where to buy viagra in toronto Jeady Dam

  27. snafi tadalafil 20mg effects
    non generic viagra
    buy viagra walmart pharmacy Jeady Dam

  28. generic cialis available in us
    viagra from canada pharmacy
    sildenafil 50 mg dosage Jeady Dam

  29. ed pills that work quickly drugstore cowboy texas state board of pharmacy

  30. ed meds online canada online pharmacy best erectile dysfunction pills

  31. 24 hr pharmacy near me http://pharmacy-onlineasxs.com/ pharmacy drugstore online

  32. viagra order cheap
    viagra tablets for sale uk
    buy cialis from canadian pharmacy Jeady Dam

  33. brand cialis us pharmacy
    canada cialis 20 mg
    levitra 20mg berlin Jeady Dam

  34. drugstore cialis canada
    viagra online reviews
    cialis tab 20 mg36 hours photos an prices cheap Jeady Dam

  35. cheap viagra men
    buy viagra no prescription
    cialis en farmacia sin receta Jeady Dam

  36. low price on viagra
    cialis capsules
    where can to get cheaper levitra pills Jeady Dam

  37. buy viagra online uk only
    buy cialis canada canadian drugstore
    can i buy aldactone over the counter Jeady Dam

  38. viagra purchase from india
    how much is viagra in boots
    viagra blue pill side effects Jeady Dam

  39. canadian pharmacy cialis 20mg cialis daily canadian pharmacies that are legit

  40. buy prescription drugs from canada canada pharmaceuticals drugs online

  41. online pharmacy without a prescription canada pharmacy online reviews canada discount drug

  42. the canadian pharmacy viagra geneirc london drugs canada

  43. viagra generic online pharmacy medicine online order mexican pharmacies

  44. canadian pharmacy without prescription safe canadian online pharmacies canada pharmacy online orders

  45. canadian drugstore viagra (sildenafil) buy viagra discover card

  46. cash loan services review payday loans plymouth ma payday loan hutchinson kansas

  47. monthly cost cialis daily use formula quimica de cialis cialis dziaЕ‚anie opinie

  48. payday loan clinton tn cash advance alberta payday loan york pa

  49. cialis czy można kupić w aptece cialis kaufen in usa cialis on prescription nhs

  50. rolla mo payday loans payday loan companies in las vegas nv advance america check cashing policy

  51. what is needed for a payday loan at check n go payday loan companies in springfield illinois public payday loan

  52. nolvadex mastercard
    buy female viagra
    how to buy viagra in canada yahoo Jeady Dam

  53. Wonderful tips. Cheers! https://www.kamagradr.com kamagra nebenwirkungen schwindel Apjdl40

  54. viagra alternatives over the counter does viagra make you last longer how to take viagra

  55. Whoa loads of fantastic advice! viagra without a doctor prescription – penile pump erectile dysfunction videos

  56. tadalafil pills 20mg: http://tadalafilonline20.com/ tadalafil pills

  57. tadalafil pills 20mg order tadalafil
    tadalafil dosage

  58. india pharmacy drugs: https://genericwdp.com/ usa pharmacy india

  59. meds online without doctor prescription: https://genericwdp.com/ medications without a doctor’s prescription

  60. meds online without doctor prescription: https://genericwdp.com/ buy prescription drugs online without

  61. prescription drugs online without doctor: https://genericwdp.com/ generic pills for ed

  62. You revealed it effectively. https://withouthims.com/# venta de viagra generico en espaГ±a Ozbvwhs

  63. prescription drugs online without doctor buy prescription drugs online without

  64. buying viagra online viagra online usa
    viagra over the counter

  65. over the counter viagra cheap viagra online
    viagra cost per pill

  66. over the counter viagra buying viagra online
    viagra online usa

  67. where to buy viagra online over the counter viagra
    price of viagra

  68. viagra without a doctor prescription usa viagra without a doctor prescription
    where can i buy viagra over the counter

  69. buy viagra online usa viagra amazon
    viagra without a doctor prescription usa

  70. best place to buy generic viagra online viagra 100mg price
    online doctor prescription for viagra

  71. viagra discount 100mg viagra
    100mg viagra

  72. online doctor prescription for viagra where can i buy viagra over the counter
    generic viagra walmart

  73. valtrex 500 mg tablet cost valtrex 1000 mg price canada
    pump for ed

  74. where can you buy valtrex buying valtrex in mexico

  75. buy zithromax no prescription zithromax drug
    ed meds online

  76. purchase finasteride without a prescription buy propecia cheap online

  77. viagra price https://viagrapills100.com/ viagra cost per pill

  78. buying viagra online https://viagrapills100.com/ viagra amazon

  79. when will viagra be generic https://viagrapills100.com/ viagra discount

  80. buy viagra online canada https://viagrapills100.com/ how much is viagra

  81. sildenafil canadian online pharmacy https://eunicesildenafilcitrate.com/ where can i buy sildenafil over the counter

  82. buy ed pills cheap ed pills from india
    cheap ed pills in mexico

  83. cheap ed pills usa cheap ed pills in mexico
    cheap ed pills usa

  84. best internet price for generic cialis
    generic viagra uk
    retin a .1 cream online Jeady Dam

  85. cheap ed pills natural remedies for ed problems
    cheap ed pills in mexico

  86. digoxin nonlinear kinetics
    viagra online 75mg
    viagra sildenafil sale Jeady Dam

  87. tadalafil 60 mg for sale https://elitadalafill.com/ generic tadalafil united states

  88. prednisone 2 5 mg: generic prednisone – 1 mg prednisone cost

  89. plaquenil nz: order plaquenil – buy hydroxychloroquine online

  90. neurontin over the counter: buy neurontin – canada neurontin 100mg discount

  91. buy sinequan online
    viagra for womens where to buy
    did walmart sell viagra Jeady Dam

  92. ordering prednisone: buy prednisone online – prednisone uk buy

  93. https://zithromaxproff.com/# order zithromax over the counter
    zithromax azithromycin

  94. https://zithromaxproff.com/# how to get zithromax over the counter
    generic zithromax 500mg

  95. Does viagra without doctor prescription put to good the first time. How quick does it work. viagra without subscription how can i get viagra over the counter normally starts to creation within 30 to 60 minutes but can decide as long as 2 hours. If you’re devil-may-care and sexually aroused, it could take effect sooner.

  96. http://zithromaxproff.com/# zithromax online usa no prescription
    zithromax price south africa

  97. http://zithromaxproff.com/# zithromax 500 mg for sale
    zithromax order online uk

  98. stromectol price: order chloromycetin online
    floxin online

  99. order ciplox: order noroxin
    order keflex

  100. cefixime capsules: buy omnicef online
    ciplox tablets

  101. united pharmacy india: india pharmacy mail order india pharmacy mail order

  102. all generic meds from india: online indian pharmacies buy prescriptions from india pharmacy

  103. india pharmacies online: india pharmacy drugs overseas pharmacies shipping to usa

  104. india pharmacy drugs: cheap online pharmacies from india online medications from india

  105. viagra pills: cialis pills erectile pills canada

  106. Is generic sildenafil as righteous as cheap viagra online canadian pharmacy. Generic Viagra, sildenafil citrate, works the word-for-word as viagra without a doctor prescription viagra without doctor prescription but at a crop cost. While Pfizer still manufactures the “little pornographic pain in the neck,” other companies, globally and in the Common States, make sildenafil that may look another but is soothe an effective treatment in the service of erectile dysfunction.

  107. levitra pills: mail order erectile dysfunction pills best male erectile dysfunction pill

  108. mail order erectile dysfunction pills: ed pills for sale generic viagra pills

  109. viagra pills: buy erectile dysfunction pills online pills for erectile dysfunction

  110. roman viagra viagra no prescription viagra without a doctor prescription usa

  111. viagra without a doctor prescription non prescription viagra buy viagra online without prescription

  112. purchase viagra online overnight shipping
    cheap generic prednisone
    cual generico cialis Jeady Dam

  113. viagra canada viagra without a doctor prescription canada viagra without a doctor prescription

  114. buy generic viagra online viagra prescription viagra without a doctor prescription canada

  115. viagra soft tablets http://himpills.com cheap cialis tablets Yunmmfl if the us adopter universal healthcare what would happen to costs in the rest of the world

  116. https://diflucanst.com/# canadian order diflucan online

  117. https://amoxilst.com/# how to buy amoxicillin online

  118. metformin coupon pharmacy: metformin xl – metformin glucophage xr

  119. generic lasix: cheap furosemide – furosemida 40 mg

  120. ed pills gnc: cheap erectile dysfunction pills online – cheap erectile dysfunction pills

  121. metformin 500mg tablets in india: buy metformin online – metformin prices canada

  122. metformin singapore: cheap metformin – metformin medicine

  123. best ed drugs: buy ed pills – ed meds

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *